7.3.11.1
अ॒र्वाङ्य॒ज्ञः सं क्रा॑मत्व॒मुष्मा॒दधि॒ माम॒भि ।ऋषी॑णां॒ यः पु॒रोहि॑तः ॥ निर्दे॑वं॒ निर्वी॑रं कृ॒त्वा विष्क॑न्धं॒ तस्मि॑न् हीयतां॒ यो᳚ऽस्मान्द्वेष्टि॑ ।शरी॑रं यज्ञशम॒लं कुसी॑दं॒ तस्मि᳚न्थ्सीदतु॒ यो᳚ऽस्मान्द्वेष्टि॑ ॥ यज्ञ॑ य॒ज्ञस्य॒ यत्तेज॒स्तेन॒ सं क्रा॑म॒ माम॒भि ।ब्रा॒ह्म॒णानृ॒त्विजो॑ दे॒वान्, य॒ज्ञस्य॒ तप॑सा ते सवा॒हमा हु॑वे ॥ इ॒ष्टेन॑ प॒क्वमुप॑ ३१ ते हुवे सवा॒हम् ।सं ते॑ वृञ्जे सुकृ॒तं सं प्र॒जां प॒शून् ॥ प्रै॒षान्थ्सा॑मिधे॒नीरा॑घा॒रावाज्य॑भागा॒वाश्रु॑तं प्र॒त्याश्रु॑त॒मा शृ॑णामि ते ।प्र॒या॒जा॒नू॒या॒जान्थ्स्वि॑ष्ट॒कृत॒मिडा॑मा॒शिष॒ आ वृ॑ञ्जे॒ सुवः॑ ॥ अ॒ग्निनेन्द्रे॑ण॒ सोमे॑न॒ सर॑स्वत्या॒ विष्णु॑ना दे॒वता॑भिः ।या॒ज्या॒नु॒वा॒क्या᳚भ्या॒मुप॑ ते हुवे स वा॒हं य॒ज्ञमा द॑देते॒ वष॑ट्कृतम् ॥ स्तु॒तं श॒स्त्रं प्र॑तिग॒रं ग्रह॒मिडा॑मा॒शिष॒ ३२ आ वृ॑ञ्जे॒ सुवः॑ ।प॒त्नी॒सं॒या॒जानुप॑ ते हुवे सवा॒हं स॑मिष्ट य॒जुरा द॑दे॒ तव॑ ॥ प॒शून्थ्सु॒तं पु॑रो॒डाशा॒न्थ्सव॑ना॒न्योत य॒ज्ञम् ।दे॒वान्थ्सेन्द्रा॒नुप॑ ते हुवे सवा॒हम॒ग्निमु॑खा॒न्थ्सोम॑वतो॒ ये च॒ विश्वे᳚ ॥ ७। ३। ११॥ उप॒ ग्रह॒मिडा॑मा॒शिषो॒ द्वात्रिं॑शच्च
arvāṅyajñaḥ saṃ krāmatvamuṣmādadhi māmabhi | ṛṣīṇāṃ yaḥ purohitaḥ || nirdevaṃ nirvīraṃ kṛtvā viṣkandhaṃ tasmin hīyatāṃ yő'smāndveṣṭi | śarīraṃ yajñaśamalaṃ kusīdaṃ tasmi̋nthsīdatu yő'smāndveṣṭi || yajña yajñasya yattejastena saṃ krāma māmabhi | brāhmaṇānṛtvijo devān, yajñasya tapasā te savāhamā huve || iṣṭena pakvamupa 31 te huve savāham | saṃ te vṛñje sukṛtaṃ saṃ prajāṃ paśūn || praiṣānthsāmidhenīrāghārāvājyabhāgāvāśrutaṃ pratyāśrutamā śṛṇāmi te | prayājānūyājānthsviṣṭakṛtamiḍāmāśiṣa ā vṛñje suvaḥ || agninendreṇa somena sarasvatyā viṣṇunā devatābhiḥ | yājyānuvākyā̋bhyāmupa te huve sa vāhaṃ yajñamā dadete vaṣaṭkṛtam || stutaṃ śastraṃ pratigaraṃ grahamiḍāmāśiṣa 32 ā vṛñje suvaḥ | patnīsaṃyājānupa te huve savāhaṃ samiṣṭa yajurā dade tava || paśūnthsutaṃ puroḍāśānthsavanānyota yajñam | devānthsendrānupa te huve savāhamagnimukhānthsomavato ye ca viśve̋ || 7| 3| 11|| upa grahamiḍāmāśiṣo dvātriṃśacca
हिन्दी भावार्थHindi meaningAI द्वारा तैयारAI-generated · विश्वास: कमconfidence: low
ऋषियों का जो पुरोहित है, वह यज्ञ उधर से हटकर मेरी ओर आ जाए; जो हमसे द्वेष करता है, उसे देवहीन और वीरहीन करके बाधा (विष्कन्ध) उसी में छोड़ दी जाए, और यज्ञ का शरीर (मैल), उसकी अशुद्धि और जड़ता उसी में बैठ जाए। हे यज्ञ, यज्ञ का जो तेज है उसके साथ मेरी ओर आ; यज्ञ के तप से मैं तेरे ब्राह्मणों, ऋत्विजों और देवों को, तेरी आहुति और पका हविः अपनी ओर बुलाता हूँ, और तेरा पुण्य, तेरी सन्तान और तेरे पशु छीन लेता हूँ। तेरे प्रैष, सामिधेनी, दोनों आघार, दोनों आज्यभाग, आश्रुत और प्रत्याश्रुत मैं ले लेता हूँ; प्रयाज, अनुयाज, स्विष्टकृत्, इडा, आशीर्वाद और स्वर्ग छीन लेता हूँ। अग्नि, इन्द्र, सोम, सरस्वती, विष्णु और अन्य देवताओं के साथ, याज्या और अनुवाक्या के द्वारा मैं तेरा (यज्ञ) बुलाता हूँ और वषट्कार से युक्त यज्ञ ले लेता हूँ; स्तुत, शस्त्र, प्रतिगर, ग्रह, इडा, आशीर्वाद और स्वर्ग छीन लेता हूँ। तेरे पत्नीसंयाज बुलाता हूँ और तेरा समिष्टयजुः ले लेता हूँ; तेरे पशु, निचोड़ा सोम, पुरोडाश, सवन और यज्ञ, तथा इन्द्र सहित, अग्नि को मुख बनाए, सोम से युक्त जो सब देव हैं — उन्हें मैं अपनी ओर बुलाता हूँ।
टिप्पणी:Note: सन्दर्भ यह माना जाता है कि एक ही समय पर किसी प्रतिद्वन्द्वी के यज्ञ (संसव) को अपनी ओर खींचने के लिए ये मन्त्र बोले जाते हैं, पर पाठ से कोई निश्चित क्रिया नहीं मिलती, इसलिए ritual खाली छोड़ा गया है। 'सवाहम्' अस्पष्ट है; इसे प्रायः 'स वा अहम्' (वही मैं) समझा जाता है, कुछ लोग इसका अर्थ 'साथ ले जाते हुए' लेते हैं। 'विष्कन्ध' (कोई बाधा या रोग), 'कुसीद' (जड़ता; या ऋण/व्याज) और 'आ शृणामि' (सुनता हूँ / तोड़कर लेता हूँ) के अर्थ पर मतभेद है। अन्त का 'उप ग्रहमिडामाशिषो द्वात्रिंशच्च' अनुवाक की अनुक्रमणिका है।
आधुनिक अंग्रेज़ीEnglishAI द्वारा तैयारAI-generated · विश्वास: कमconfidence: low
Let the sacrifice, the purohita of the seers, cross over from yonder to me; making him who hates us godless and heroless, let obstruction be left in him, and let the dross, the defilement of the sacrifice, the sluggishness settle in him who hates us. O sacrifice, come over to me with the brilliance of the sacrifice; by the sacrifice's tapas I call to myself your brahmins, your priests, your gods, your offering and your cooked oblation, and I wrest away your merit, your offspring and your cattle. Your calls, kindling verses, two āghāras, two ājyabhāgas, āśruta and pratyāśruta I take; the prayājas, anuyājas, sviṣṭakṛt, iḍā, blessings and heaven I wrest away. With Agni, Indra, Soma, Sarasvatī, Viṣṇu and the deities, with the yājyā and anuvākyā I call yours to me, and I take the sacrifice made with vaṣaṭ; the stuta, śastra, pratigara, graha, iḍā, blessings and heaven I wrest away. Your patnīsaṃyājas I call, your samiṣṭa-yajus I take; your animals, pressed soma, puroḍāśas, pressings and sacrifice, and the gods with Indra, headed by Agni and joined with Soma, all of them, I call to myself.
टिप्पणी:Note: This passage is usually taken to be for drawing over a rival's sacrifice that is being held at the same time (saṃsava), but the text gives no definite act, so ritual is left empty. 'savāham' is unclear: it is usually read as 'sa vā aham' (that very I), and some take it as 'carrying along'. The meanings of 'viṣkandha' (an obstruction or a disease), 'kusīda' (sluggishness, or alternatively debt or usury) and 'ā śṛṇāmi' (I hear, or I break off and take) are disputed. The closing 'upa graham iḍām āśiṣo dvātriṃśac ca' is the index to the anuvāka.
स्रोत:Source: कृष्ण यजुर्वेद — तैत्तिरीय संहिताKrishna Yajurveda — Taittiriya Samhita — sanskritdocuments.org (taittirIyasamhitA). personal study and research only, not for commercial use. भावार्थ AI से बना है और समीक्षा बाकी है।The meaning is AI-generated and awaits review. सुधार सुझाएँSuggest a correction