4.5.3.1
नमः॒ सह॑मानाय निव्या॒धिन॑ आव्या॒धिनी॑नां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नमः॑ ककु॒भाय॑ निष॒ङ्गिणे᳚ स्ते॒नानां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ निष॒ङ्गिण॑ इषुधि॒मते॒ तस्क॑राणां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नमो॒ वञ्च॑ते परि॒वञ्च॑ते स्तायू॒नां पत॑ये॒ नमो॒ नमो॑ निचे॒रवे॑ परिच॒रायार॑ण्यानां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नमः॑ सृका॒विभ्यो॒ जिघां॑ सद्भ्यो मुष्ण॒तां पत॑ये॒ नमो॒ नमोऽ॑सि॒मद्भ्यो॒ नक्तं॒ चर॑द्भ्यः प्रकृ॒न्तानां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नम॑ उष्णी॒षिणे॑ गिरिच॒राय॑ कुलु॒ञ्चानां॒ पत॑ये॒ नमो॒ नम॒ ८ इषु॑मद्भ्यो धन्वा॒विभ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नम॑ आतन्वा॒नेभ्यः॑ प्रति॒दधा॑नेभ्यश्च वो॒ नमो॒ नम॑ आ॒यच्छ॑द्भ्यो विसृ॒जद्भ्य॑श्च वो॒ नमो॒ नमोऽस्य॑द्भ्यो॒ विध्य॑द्भ्यश्च वो॒ नमो॒ नम॒ आसी॑नेभ्यः॒ शया॑नेभ्यश्च वो॒ नमो॒ नमः॑ स्व॒पद्भ्यो॒ जाग्र॑द्भ्यश्च वो॒ नमो॒ नम॒स्तिष्ठ॑द्भ्यो॒ धाव॑द्भ्यश्च वो॒ नमो॒ नमः॑ स॒भाभ्यः॑ स॒भाप॑तिभ्यश्च वो॒ नमो॒ नमो॒ अश्वे॒भ्योऽश्व॑पतिभ्यश्च वो॒ नमः॑ कु॒लु॒ञ्चानां॒ पत॑ये॒ नमो॒
namaḥ sahamānāya nivyādhina āvyādhinīnāṃ pataye namo namaḥ kakubhāya niṣaṅgiṇe̋ stenānāṃ pataye namo namo niṣaṅgiṇa iṣudhimate taskarāṇāṃ pataye namo namo vañcate parivañcate stāyūnāṃ pataye namo namo nicerave paricarāyāraṇyānāṃ pataye namo namaḥ sṛkāvibhyo jighāṃ sadbhyo muṣṇatāṃ pataye namo namo'simadbhyo naktaṃ caradbhyaḥ prakṛntānāṃ pataye namo nama uṣṇīṣiṇe giricarāya kuluñcānāṃ pataye namo nama 8 iṣumadbhyo dhanvāvibhyaśca vo namo nama ātanvānebhyaḥ pratidadhānebhyaśca vo namo nama āyacchadbhyo visṛjadbhyaśca vo namo namo'syadbhyo vidhyadbhyaśca vo namo nama āsīnebhyaḥ śayānebhyaśca vo namo namaḥ svapadbhyo jāgradbhyaśca vo namo namastiṣṭhadbhyo dhāvadbhyaśca vo namo namaḥ sabhābhyaḥ sabhāpatibhyaśca vo namo namo aśvebhyo'śvapatibhyaśca vo namaḥ kuluñcānāṃ pataye namo
हिन्दी भावार्थHindi meaningAI द्वारा तैयारAI-generated · विश्वास: मध्यमconfidence: medium
संदर्भ:Context: अग्निचयन में बनी वेदी पर शतरुद्रीय आहुतियाँ देते हुए
विजयी, बेधने वाले, चारों ओर से प्रहार करने वाली सेनाओं के स्वामी को नमस्कार; ऊँचे, तलवार (या तरकश) वाले, चोरों, लुटेरों, ठगों, वनचरों, रात में घूमने वाले तलवारधारियों, हत्यारों और कुलुञ्चों के स्वामी, पगड़ीधारी पर्वतवासी को नमस्कार। धनुष-बाण वालों, धनुष चढ़ाने, बाण साधने, खींचने, छोड़ने और बेधने वालों, बैठे, लेटे, सोते, जागते, खड़े और दौड़ते हुओं, सभाओं और सभापतियों, घोड़ों और अश्वपतियों — तुम सबको नमस्कार।
टिप्पणी:Note: शतरुद्रीय (रुद्र-नमक) का तीसरा अनुवाक, जिसमें रुद्र को चोरों आदि का स्वामी कहकर उनके हर रूप को नमस्कार किया गया है। कई शब्द अस्पष्ट हैं: 'आव्याधिनी' को सायण आक्रमण करने वाली सेनाएँ मानते हैं; 'निषङ्गी' तलवारधारी या तरकशधारी; 'सृकावी' भाले/शस्त्र वाले; 'कुलुञ्च' का अर्थ विवादित है (भूमि या खेत हड़पने वाले, या उठाईगीर)। '८' पाठ-विभाग का चिह्न है, और अन्त में 'कुलुञ्चानां पतये नमो' स्रोत में दोहराया हुआ प्रतीत होता है।
आधुनिक अंग्रेज़ीEnglishAI द्वारा तैयारAI-generated · विश्वास: मध्यमconfidence: medium
Homage to the overpowering one, the piercer, lord of the hosts that strike from every side; homage to the lofty one with sword (or quiver), lord of thieves, robbers, cheats, forest-roamers, plunderers, night-prowling swordsmen, killers and kuluñcas, the turbaned one who roams the mountains. Homage to you who carry arrows and bows, who string them, fit, draw, release, shoot and pierce; to you sitting, lying, sleeping, waking, standing and running; to assemblies and their lords, to horses and their lords.
टिप्पणी:Note: Third anuvaka of the Shatarudriya (Rudra Namakam), honouring Rudra in every form, including as lord of thieves. Several words are obscure: āvyādhinī is taken by Sayana as attacking armies; niṣaṅgin as sword-bearer or quiver-bearer; sṛkāvin as bearing spears or weapons; kuluñca is disputed (land- or field-grabbers, or pilferers). The '8' is a recitation-division mark, and the closing 'kuluñcānāṃ pataye namo' looks like a repetition in the source text.
स्रोत:Source: कृष्ण यजुर्वेद — तैत्तिरीय संहिताKrishna Yajurveda — Taittiriya Samhita — sanskritdocuments.org (taittirIyasamhitA). personal study and research only, not for commercial use. भावार्थ AI से बना है और समीक्षा बाकी है।The meaning is AI-generated and awaits review. सुधार सुझाएँSuggest a correction