यजुर्वेदYajurveda

6.5.4.1

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ते लो॒काय॑ गृह्यन्ते॒ यदृ॑तुग्र॒हा ज्योति॑रिन्द्रा॒ग्नी यदै᳚न्द्रा॒ग्नमृ॑तुपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टाद्दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या ओजो॒भृतौ॒ वा ए॒तौ दे॒वानां॒ यदि॑न्द्रा॒ग्नी यदै᳚न्द्रा॒ग्नो गृ॒ह्यत॒ ओज॑ ए॒वाव॑ रुंधे वैश्वदे॒वं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जा अ॒सावा॑दि॒त्यः शु॒क्रो यद्वै᳚श्वदे॒वं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ तस्मा॑द॒सावा॑दि॒त्यः १४ सर्वा᳚ः प्र॒जाः प्र॒त्यङ्ङुदे॑ति॒ तस्मा॒थ्सर्व॑ ए॒व म॑न्यते॒ मां प्रत्युद॑गा॒दिति॑ वैश्वदे॒वं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जास्तेजः॑ शु॒क्रो यद्वै᳚श्वदे॒वं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॑ प्र॒जास्वे॒व तेजो॑ दधाति तस्मा॑द॒सावा॑दि॒त्यस्त्रिं॒॒शच्च॑

suvargāya vā ete lokāya gṛhyante yadṛtugrahā jyotirindrāgnī yadai̋ndrāgnamṛtupātreṇa gṛhṇāti jyotirevāsmā upariṣṭāddadhāti suvargasya lokasyānukhyātyā ojobhṛtau vā etau devānāṃ yadindrāgnī yadai̋ndrāgno gṛhyata oja evāva ruṃdhe vaiśvadevaṃ śukrapātreṇa gṛhṇāti vaiśvadevyo vai prajā asāvādityaḥ śukro yadvai̋śvadevaṃ śukrapātreṇa gṛhṇāti tasmādasāvādityaḥ 14 sarvā̋ḥ prajāḥ pratyaṅṅudeti tasmāthsarva eva manyate māṃ pratyudagāditi vaiśvadevaṃ śukrapātreṇa gṛhṇāti vaiśvadevyo vai prajāstejaḥ śukro yadvai̋śvadevaṃ śukrapātreṇa gṛhṇāti prajāsveva tejo dadhāti tasmādasāvādityastriṃśacca

हिन्दी भावार्थHindi meaningAI द्वारा तैयारAI-generated · विश्वास: मध्यमconfidence: medium

संदर्भ:Context: ब्राह्मण भाग: यह अनुष्ठान की व्याख्या है (क्यों, क्या फल, किस शब्द का क्या अर्थ), बोला जाने वाला मन्त्र नहीं।

ऋतुग्रह स्वर्ग लोक के लिए लिए जाते हैं। इन्द्र और अग्नि ज्योति हैं; जब वह ऐन्द्राग्न ग्रह को ऋतुपात्र से लेता है, तो वह यजमान के लिए ऊपर ज्योति रखता है, ताकि स्वर्ग लोक दिखाई दे। इन्द्र और अग्नि देवताओं में ओज धारण करने वाले हैं; ऐन्द्राग्न ग्रह लेने से वह ओज प्राप्त करता है। वह वैश्वदेव ग्रह को शुक्रपात्र से लेता है; प्रजाएँ विश्वेदेवों की हैं और वह आदित्य शुक्र है। इसलिए वह आदित्य हर प्राणी के सामने उदित होता है, और इसीलिए हर कोई सोचता है, 'यह मेरे सामने उगा है।' शुक्र तेज है, इसलिए शुक्रपात्र से वैश्वदेव ग्रह लेकर वह प्रजाओं में तेज स्थापित करता है।

टिप्पणी:Note: 'अनुख्यात्यै' का सामान्य अर्थ 'दिखाई देने के लिए' या 'मार्ग देखने के लिए' लिया जाता है। बीच का '14' पाठ-खण्ड की गिनती का चिह्न है। अन्त के शब्द 'तस्माद् असाव् आदित्यः … त्रिंशच्च' अनुवाक की अनुक्रमणी (सूची के संकेत-शब्द और पद-संख्या) हैं, पाठ का भाग नहीं, इसलिए उनका अनुवाद नहीं किया गया।

आधुनिक अंग्रेज़ीEnglishAI द्वारा तैयारAI-generated · विश्वास: मध्यमconfidence: medium

संदर्भ:Context: Brāhmaṇa passage: this explains the rite (why, to what end, what a word means); it is not a formula spoken in it.

The ritu-cups are drawn for the heavenly world. Indra and Agni are light; when he draws the Aindragna cup with the ritu-vessel, he places light above the sacrificer so that the heavenly world can be seen. Indra and Agni are the bearers of strength among the gods; by drawing the Aindragna cup he gains strength. He draws the Vaishvadeva cup with the Shukra vessel. Creatures belong to the All-gods, and the sun up there is the Shukra; because he draws the Vaishvadeva cup with the Shukra vessel, the sun rises facing every creature, and so everyone thinks, 'It has risen facing me.' The Shukra is brilliance, so by drawing the Vaishvadeva cup with the Shukra vessel he places brilliance in the creatures.

टिप्पणी:Note: 'anukhyātyai' is usually taken as 'so that it can be seen' or 'to see the way to'. The '14' in the middle is a section-count marker. The closing words 'tasmād asāv ādityaḥ … triṃśac ca' are the anuvāka's index (its catchwords and word count), not part of the text, so they are not translated.

स्रोत:Source: कृष्ण यजुर्वेद — तैत्तिरीय संहिताKrishna Yajurveda — Taittiriya Samhita — sanskritdocuments.org (taittirIyasamhitA). personal study and research only, not for commercial use. भावार्थ AI से बना है और समीक्षा बाकी है।The meaning is AI-generated and awaits review. सुधार सुझाएँSuggest a correction