यजुर्वेदYajurveda

2.5.12.1

आयु॑ष्ट आयु॒र्दा अ॑ग्न॒ आ प्या॑यस्व॒ संतेऽव॑ ते॒ हेड॒ उदु॑त्त॒मं प्र णो॑ दे॒व्या नो॑ दि॒वोऽग्ना॑विष्णू॒ अग्ना॑विष्णू इ॒मं मे॑ वरुण॒ तत्त्वा॑या॒म्युदु॒ त्यं चि॒त्रम् ॥ अ॒पां नपा॒दा ह्यस्था॑दु॒पस्थं॑ जि॒ह्माना॑मू॒र्ध्वो वि॒द्युतं॒ वसा॑नः ।तस्य॒ ज्येष्ठं॑ महि॒मानं॒ वह॑न्ती॒र्॒हिर॑ण्यवर्णाः॒ परि॑ यन्ति य॒ह्वीः ॥ स ७१ म॒न्या यन्त्युप॑ यन्त्य॒न्याः स॑मा॒नमू॒र्वं न॒द्यः॑ पृणन्ति ।तमू॒ शुचिं॒॒ शुच॑यो दीदि॒वां स॑म॒पां नपा॑तं॒ परि॑ तस्थु॒रापः॑ ॥ तमस्मे॑रा युव॒तयो॒ युवा॑नं मर्मृ॒ज्यमा॑नाः॒ परि॑ य॒न्त्यापः॑ ।स शु॒क्रेण॒ शिक्व॑ना रे॒वद॒ग्निर्दी॒दाया॑नि॒ध्मो घृ॒तनि॑र्णिग॒प्सु ॥ इंद्रा॒वरु॑णयोर॒हं स॒म्राजो॒रव॒ आ वृ॑णे ।ता नो॑ मृडात ई॒दृशे᳚ ॥ इंद्रा॑वरुणा यु॒वम॑ध्व॒राय॑ नो ७२ वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम् ।दी॒र्घप्र॑यज्यु॒मति॒ यो व॑नु॒ष्यति॑ व॒यं ज॑येम॒ पृत॑नासु दू॒ढ्यः॑ ॥ आ नो॑ मित्रावरुणा॒ प्र बा॒हवा᳚ ।त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान्दे॒वस्य॒ हेडोऽव॑ या सिसीष्ठाः ।यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तमः॒ शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषां॑सि॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वं नो॑ अग्नेऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ ।अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑णं॒॒ ७३ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कं सु॒हवो॑ न एधि ॥ प्रप्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि यथ्सूऱ्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः ।अ॒भि यः पू॒रुं पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय॒ दैव्यो॒ अति॑थिः शि॒वो नः॑ ॥ प्र ते॑ यक्षि॒ प्रत॑ इयर्मि॒ मन्म॒ भुवो॒ यथा॒ वन्द्यो॑ नो॒ हवे॑षु ।धन्व॑न्निव प्र॒पा अ॑सि॒ त्वम॑ग्न इय॒क्षवे॑ पू॒रवे᳚ प्रत्न राजन् ॥ ७४ वि पाज॑सा॒ वि ज्योति॑षा ॥ स त्वम॑ग्ने॒ प्रती॑केन॒ प्रत्यो॑ष यातुधा॒न्यः॑ ।उ॒रु॒क्षये॑षु॒ दीद्य॑त् ॥ तं सु॒प्रती॑कं सु॒दृश॒ग्ग्॒ स्वञ्च॒मवि॑द्वांसो वि॒दुष्ट॑रं सपेम ।स य॑क्ष॒द्विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वान् प्र ह॒व्यम॒ग्निर॒मृते॑षु वोचत् ॥ अं॒॒हो॒मुचे॑ वि॒वेष॒ यन्मा॒ वि न॑ इं॒द्रेंद्र॑ क्ष॒त्रमिं॑द्रि॒याणि॑ शतक्र॒तोऽनु॑ ते दायि

āyuṣṭa āyurdā agna ā pyāyasva saṃte'va te heḍa uduttamaṃ pra ṇo devyā no divo'gnāviṣṇū agnāviṣṇū imaṃ me varuṇa tattvāyāmyudu tyaṃ citram || apāṃ napādā hyasthādupasthaṃ jihmānāmūrdhvo vidyutaṃ vasānaḥ | tasya jyeṣṭhaṃ mahimānaṃ vahantīrhiraṇyavarṇāḥ pari yanti yahvīḥ || sa 71 manyā yantyupa yantyanyāḥ samānamūrvaṃ nadyaḥ pṛṇanti | tamū śuciṃ śucayo dīdivāṃ samapāṃ napātaṃ pari tasthurāpaḥ || tamasmerā yuvatayo yuvānaṃ marmṛjyamānāḥ pari yantyāpaḥ | sa śukreṇa śikvanā revadagnirdīdāyānidhmo ghṛtanirṇigapsu || iṃdrāvaruṇayorahaṃ samrājorava ā vṛṇe | tā no mṛḍāta īdṛśe̋ || iṃdrāvaruṇā yuvamadhvarāya no 72 viśe janāya mahi śarma yacchatam | dīrghaprayajyumati yo vanuṣyati vayaṃ jayema pṛtanāsu dūḍhyaḥ || ā no mitrāvaruṇā pra bāhavā̋ | tvaṃ no agne varuṇasya vidvāndevasya heḍo'va yā sisīṣṭhāḥ | yajiṣṭho vahnitamaḥ śośucāno viśvā dveṣāṃsi pra mumugdhyasmat || sa tvaṃ no agne'vamo bhavotī nediṣṭho asyā uṣaso vyuṣṭau | ava yakṣva no varuṇaṃ 73 rarāṇo vīhi mṛḍīkaṃ suhavo na edhi || praprāyamagnirbharatasya śṛṇve vi yathsūṟyo na rocate bṛhadbhāḥ | abhi yaḥ pūruṃ pṛtanāsu tasthau dīdāya daivyo atithiḥ śivo naḥ || pra te yakṣi prata iyarmi manma bhuvo yathā vandyo no haveṣu | dhanvanniva prapā asi tvamagna iyakṣave pūrave̋ pratna rājan || 74 vi pājasā vi jyotiṣā || sa tvamagne pratīkena pratyoṣa yātudhānyaḥ | urukṣayeṣu dīdyat || taṃ supratīkaṃ sudṛśagg svañcamavidvāṃso viduṣṭaraṃ sapema | sa yakṣadviśvā vayunāni vidvān pra havyamagniramṛteṣu vocat || aṃhomuce viveṣa yanmā vi na iṃdreṃdra kṣatramiṃdriyāṇi śatakrato'nu te dāyi

हिन्दी भावार्थHindi meaningAI द्वारा तैयारAI-generated · विश्वास: मध्यमconfidence: medium

संदर्भ:Context: इष्टि में हवि देते समय पुरोनुवाक्या और याज्या के रूप में पढ़े जाने वाले मन्त्र

(अग्नि, सोम, वरुण, सरस्वती, अग्नि-विष्णु और सूर्य के मन्त्रों के आरम्भिक शब्दों के बाद पूरे मन्त्र आते हैं:) अपां नपात् बिजली ओढ़े, सीधा खड़ा होकर तिरछी बहती जलधाराओं की गोद में चढ़ गया है; सुनहरे रंग की युवा धाराएँ उसकी परम महिमा को वहन करती हुई उसे घेरकर बहती हैं, और बिना ईंधन के अग्नि जल में घी ओढ़े चमकता है। मैं सम्राट इन्द्र और वरुण की रक्षा चुनता हूँ, वे हमें बड़ी शरण दें; हे अग्नि, तुम वरुण का क्रोध हमसे दूर करो और सब द्वेष हमसे छुड़ा दो; भरत का यह अग्नि सूर्य के समान चमकता है, तुम यज्ञ करने वाले पूरु के लिए मरुस्थल में प्याऊ जैसे हो; अपने मुख से यातुधानियों (राक्षसियों) को जला दो, और देवताओं तक हमारी हवि की घोषणा करो।

टिप्पणी:Note: यह खण्ड अलग-अलग काम्य इष्टियों के याज्या-अनुवाक्या मन्त्रों का संग्रह है। कई मन्त्र केवल पहले शब्दों (प्रतीक) से दिए गए हैं, जैसे 'आयुष्ट आयुर्दा अग्ने', 'आ प्यायस्व', 'इमं मे वरुण', 'उदु त्यम्'। बाकी पूरे दिए गए हैं (अधिकतर ऋग्वेद 2.35, 4.1, 7.8, 10.4 और 10.118 से)। अन्त में इन्द्र के मन्त्रों के प्रतीक हैं ('अंहोमुचे', 'वि न इन्द्र', 'इन्द्र क्षत्रम्')। इतना लम्बा पाठ स्क्रीन पर पूरा नहीं आ सकता, इसलिए अनुवाद संक्षिप्त है। 'अस्मेराः' शब्द विवादित है: इसका अर्थ 'न मुस्कुराती हुई' या 'गर्व-रहित' किया जाता है। 'स्वञ्चम्' का अर्थ 'सुगति वाला' अनिश्चित है।

आधुनिक अंग्रेज़ीEnglishAI द्वारा तैयारAI-generated · विश्वास: मध्यमconfidence: medium

संदर्भ:Context: Mantras recited as puronuvakya and yajya (invitation and offering verses) while making the offering in an ishti (offering rite)

(After opening words of verses to Agni, Soma, Varuna, Sarasvati, Agni-Vishnu and Surya, full verses follow:) Apam Napat, upright and clothed in lightning, has climbed into the lap of the winding waters; the golden young streams flow around him carrying his supreme greatness, and Agni shines without fuel, clothed in ghee, in the waters. I choose the protection of the sovereigns Indra and Varuna — may they grant us wide shelter; Agni, turn Varuna's anger away from us and free us from all hostility; this Agni of Bharata shines like the sun, you are like a watering place in the desert for Puru who wants to sacrifice; burn the sorceresses (demonesses) with your face, and announce our offering to the immortals.

टिप्पणी:Note: This section collects the offering verses (yajya and anuvakya) for various optional ishtis. Many verses are given only by their opening words (pratika), such as 'ayusta ayurda agne', 'a pyayasva', 'imam me varuna', 'ud u tyam'. The rest are given in full (mostly from Rigveda 2.35, 4.1, 7.8, 10.4 and 10.118). It ends with the opening words of Indra verses ('amhomuce', 'vi na indra', 'indra ksatram'). The full text is too long to fit on screen, so the translation is condensed. 'Asmerah' is disputed: it is read as 'unsmiling' or 'without pride'. 'Svancam' ('moving well') is uncertain.

स्रोत:Source: कृष्ण यजुर्वेद — तैत्तिरीय संहिताKrishna Yajurveda — Taittiriya Samhita — sanskritdocuments.org (taittirIyasamhitA). personal study and research only, not for commercial use. भावार्थ AI से बना है और समीक्षा बाकी है।The meaning is AI-generated and awaits review. सुधार सुझाएँSuggest a correction