यजुर्वेदYajurvedaTS 1.3.14

अग्नि की याज्या-अनुवाक्या ऋचाएँOffering verses to Agni

नीचे के भावार्थ AI से बने हैं और समीक्षा बाकी है।The meanings below are AI-generated and await review.

  1. १

    त्वम॑ग्ने रु॒द्रो असु॑रो म॒हो दि॒वस्त्वं शर्धो॒ मारु॑तं पृ॒क्ष ई॑शिषे ।त्वं वातै॑ररु॒णैर्या॑सि शङ्ग॒यस्त्वं पू॒षा वि॑ध॒तः पा॑सि॒ नु त्मना᳚ ॥ आ वो॒ राजा॑नमध्व॒रस्य॑ रु॒द्रं होता॑रं सत्य॒यजं॒॒ रोद॑स्योः ।अ॒ग्निं पु॒रा त॑नयि॒त्नोर॒चित्ता॒द्धिर॑ण्यरूप॒मव॑से कृणुध्वम् ॥ अ॒ग्निर्होता॒ निष॑सादा॒ यजी॑यानु॒पस्थे॑ मा॒तुस्सु॑र॒भावु॑ लो॒के ।युवा॑ क॒विः पु॑रुनि॒ष्ठ २५ ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता कृ॑ष्टी॒नामु॒त मध्य॑ इ॒द्धः ॥ सा॒ध्वीम॑कर्दे॒ववी॑तिं नो अ॒द्य य॒ज्ञस्य॑ जि॒ह्वाम॑विदाम॒ गुह्या᳚म् ।स आयु॒रागा᳚थ्सुर॒भिर्वसा॑नो भ॒द्राम॑कर्दे॒वहू॑तिं नो अ॒द्य ॥ अक्र॑न्दद॒ग्निः स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् ।स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो विहीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ त्वे वसू॑नि पुर्वणीक २६ होतर्दो॒षा वस्तो॒रेरि॑रे य॒ज्ञिया॑सः ।क्षामे॑व॒ विश्वा॒ भुव॑नानि॒ यस्मि॒न्थ्सं सौभ॑गानि दधि॒रे पा॑व॒के ॥ तुभ्यं॒ ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा᳚ः सुक्षि॒तयः॒ पृथ॑क् ।अग्ने॒ कामा॑य येमिरे ॥ अ॒श्याम॒ तं काम॑मग्ने॒ तवो॒त्य॑श्याम॑ र॒यिं र॑यिवः सु॒वीर᳚म् ।अ॒श्याम॒ वाज॑म॒भि वा॒जय॑न्तोऽ॒श्याम॑ द्यु॒म्नम॑जरा॒जरं॑ ते ॥ श्रेष्ठं॑ यविष्ठ भार॒ताग्ने᳚ द्यु॒मन्त॒माभ॑र ।२७ वसो॑ पुरु॒स्पृहं॑ र॒यिम् ॥ स श्वि॑ता॒नस्त॑न्य॒तू रो॑चन॒स्था अ॒जरे॑भि॒र्नान॑दद्भि॒र्यवि॑ष्ठः ।यः पा॑व॒कः पु॑रु॒तमः॑ पु॒रूणि॑ पृ॒थून्य॒ग्निर॑नु॒याति॒ भर्वन्न्॑ ॥ आयु॑ष्टे वि॒श्वतो॑ दधद॒यम॒ग्निर्वरे᳚ण्यः ।पुन॑स्ते प्रा॒ण आय॑ति॒ परा॒ यक्ष्मं॑ सुवामि ते ॥ आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि ।घृ॒तं पी॒त्वा मधु॒ चारु॒ गव्यं॑ पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि २८ रक्षतादि॒मम् ॥ तस्मै॑ ते प्रति॒हर्य॑ते॒ जात॑वेदो॒ विच॑र्षणे ।अग्ने॒ जना॑मि सुष्टु॒तिम् ॥ दि॒वस्परि॑ प्रथ॒मं ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्मद् द्वि॒तीयं॒ परि॑ जा॒तवे॑दाः ।तृ॒तीय॑म॒फ्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒ मिन्धा॑न एनं जरते स्वा॒धीः ॥ शुचिः॑ पावक॒ वन्द्योऽग्ने॑ बृ॒हद्वि रो॑चसे ।त्वं घृ॒तेभि॒राहु॑तः ॥ दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः ।अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒ २९ र्यदे॑नं॒ द्यौरज॑नयथ्सु॒रेता᳚ः ॥ आ यदि॒षे नृ॒पतिं॒ तेज॒ आन॒ट्छुचि॒ रेतो॒ निषि॑क्तं॒ द्यौर॒भीके᳚ ।अ॒ग्निः शर्ध॑मनव॒द्यं युवा॑नग्ग् स्वा॒धियं॑ जनयथ्सू॒दय॑च्च ॥ स तेजी॑यसा॒ मन॑सा॒ त्वोत॑ उ॒त शि॑क्ष स्वप॒त्यस्य॑ शि॒क्षोः ।अग्ने॑ रा॒यो नृत॑मस्य॒ प्रभू॑तौ भू॒याम॑ ते सुष्टु॒तय॑श्च॒ वस्वः॑ ॥ अग्ने॒ सह॑न्त॒मा भ॑र द्यु॒म्नस्य॑ प्रा॒सहा॑ र॒यिम् ।विश्वा॒ य ३० श्च॑र्ष॒णीर॒भ्या॑सा वाजे॑षु सा॒सह॑त् ॥ तम॑ग्ने पृतना॒सहं॑ र॒यिं स॑हस्व॒ आ भ॑र ।त्वं हि स॒त्यो अद्भु॑तो दा॒ता वाज॑स्य॒ गोम॑तः ॥ उ॒क्षान्ना॑य व॒शान्ना॑य॒ सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे᳚ ।स्तोमै᳚र्विधेमा॒ग्नये᳚ ॥ व॒द्मा हि सू॑नो॒ अस्य॑द्म॒सद्वा॑ च॒क्रे अ॒ग्निर्ज॒नुषाज्मान्न᳚म् ।स त्वं न॑ ऊर्जसन॒ ऊर्जं॑ धा॒ राजे॑व जेरवृ॒के क्षे᳚ष्य॒न्तः ॥ अग्न॒ आयूं॑षि ३१ पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिषं॑ च नः ।आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म् ॥ अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म् ।दध॒त्पोषं॑ र॒यिं मयि॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ ।आ दे॒वान्, व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वोऽग्ने॑ दे॒वां इ॒हा व॑ह ।उप॑ य॒ज्ञं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒ग्निः शुचि॑व्रततमः॒ शुचि॒र्विप्रः॒ शुचिः॑ क॒विः ।शुची॑ रोचत॒ आहु॑तः ॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॑ शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते ।तव॒ ज्योतीग्॑ष्य॒र्चयः॑ ॥ पु॒रु॒नि॒ष्ठः पु॑र्वणीक भराऽ॒भि वयो॑भि॒र्य आयूं॑षि॒ विप्रः॒ शुचि॒श्चतु॑र्दश च

    हे अग्नि, तुम रुद्र हो, महान् द्युलोक के असुर (शक्तिशाली प्रभु) हो, मरुतों का दल और पूषा हो। तुम यज्ञ के राजा और सच्चा यज्ञ करने वाले होता हो। तुम पहले द्युलोक में, फिर हमारे बीच और तीसरी बार जल में जन्मे, और बादल की तरह गरजते हुए चमकते हो। हमें आयु, प्राण, बल, अन्न, तेज, वीर संतान वाला धन और शत्रु को जीतने वाली सम्पदा दो। रोग और दुर्भाग्य को दूर हटाओ, और जैसे पिता पुत्र की रक्षा करता है वैसे ही इस (यजमान) की रक्षा करो। देवताओं को यहाँ लाओ और उनका यजन करो। शुद्ध और पावक अग्नि आहुति पाकर प्रकाशित होता है।

    Agni, you are Rudra, the asura (mighty lord) of high heaven; you are the troop of the Maruts and Pushan. You are king of the sacrifice and the hotar who offers truly. You were born first from heaven, second among us, and third in the waters, and you roar and shine like thundering sky. Give us long life, breath, strength, food, splendour, wealth with good sons, and riches that overpower enemies. Drive off sickness and misfortune, and guard this man as a father guards his son. Bring the gods here and offer to them. Agni, pure and purifying, blazes when he receives offerings.